مفهوم NAV

چکیده :

برای تحلیل یک سهم بهتر است از ترکیب تحلیل بنیادی و تکنیکال و همچنین تابلوخوانی استفاده کنیم تا تحلیل جامع تر و دقیق تری داشته باشیم. یکی از روش های تحلیل بنیادی محاسبه NAV ( خالص ارزش دارایی های یک شرکت ) می باشد که در این مقاله با مفهوم و نحوه محاسبه آن آشنا می شویم.

کلمات کلیدی :

تحلیل بنیادی – NAV – شرکت های سرمایه گذاری –  دارایی – بدهی – ارزش گذاری سهام – P/NAV

مقدمه :

یکی از روش های تحلیل بنیادی شرکت های سرمایه گذاری، محاسبه NAV) Net Asset Value) یا همان خالص ارزش دارایی های یک شرکت می باشد که به ما می گوید ارزش به روز و دقیق هر برگ سهم چه مقدار است. فرض کنید به عنوان مثال هر ورق سهم یک شرکت سرمایه گذاری با قیمت 3000 تومان معامله می شود. پس از محاسبه خالص ارزش دارایی های شرکت متوجه شده ایم که NAV آن 4500 تومان به ازای هر سهم می باشد. لذا متوجه میشویم این سهم کمتر از ارزش واقعی خود در حال معامله است و احتمالا سهم ارزنده ای است. این نکته حائز اهمیت است که اگر یک سهم کمتر از NAV خود معامله شود لزوما به معنای عدم ارزندگی آن نمی باشد که در ادامه به توضیح این موضوعات خواهیم پرداخت.

فرمول ساده محاسبه NAV به صورت زیر می باشد:

با کسر جمع بدهی های شرکت از دارایی های آن و تقسیم حاصل بر تعداد واحد ها یا همان تعداد سهام شرکت، به خالص ارزش دارایی های شرکت (NAV) میرسیم. هرچند محاسبه دقیق NAV شرکت های سرمایه گذاری کمی پیچیده تر از این فرمول است و فاکتور های بیشتری در آن دخیل هستند (که در ادامه توضیح داده میشوند) اما اساس محاسبه NAV از همین محاسبه خالص ارزش روز دارایی ها به دست می آید و برای توضیحات اولیه همین فرمول کفایت می کند.

اکثر شرکت های بورسی، شرکت های تولیدی و شرکت های سرمایه گذاری هستند. در ابتدای مقدمه گفته شد که روش محاسبه NAV برای تحلیل شرکت های سرمایه گذاری کاربرد دارد.

با توجه به اینکه فعالیت اصلی این شرکت ها، سرمایه گذاری های مختلف روی سهام یا بازار های مالی است و از آن جا که شرکت های بورسی موظف به ارائه صورتهای مالی و شفاف سازی پرتفوی خود هستند، لذا محاسبه ارزش روز دارایی های این شرکتها کار سختی نیست و این روش کاربردی است. در ادامه شیوه محاسبه دقیق NAV شرکت های سرمایه گذاری را به صورت کامل بررسی می کنیم.

اما در شرکت های تولیدی با توجه اصل بهای تمام شده تاریخی، شرکت ها دارایی های خود را به ارزش روزی که دارایی خریداری شده است ثبت می کنند. به عنوان مثال ترازنامه شرکت زیر را مشاهده می کنیم. فرض کنید این شرکت 200 میلیون برگ سهم دارد.

با استفاده از فرمول عنوان شده، NAV این شرکت را محاسبه میکنیم : کسر بدهی ها از دارایی ها برابر با 257 میلیارد و 725 میلیون و 900 هزار تومان می باشد که بر اساس معادله اصلی حسابداری، برابر با جمع حقوق صاحبان سهام نیز هست. (دقت کنید که ارقام داخل ترازنامه به میلیون ریال هستند). با تقسیم این مقدار بر 200 میلیون برگ سهم، NAV یا همان خالص ارزش دارایی های این شرکت تولیدی در حدود 1288 تومان می باشد که باید با قیمت تابلو مقایسه شود. اما نکته حایز اهمیت این است که آیا قیمت محاسبه شده برآورد و تخمین خوبی از خالص ارزش روز دارایی های این شرکت است ؟

فرض کنید این شرکت زمینی(دارایی ثابت مشهود) را در سال 1390 به مبلغ 696,057 خریداری کرده است. اما در سال 1393 ارزش این زمین به  1,500,000 رسیده. حال اگر در این مدت شرکت تجدید ارزیابی نکرده باشد، با بررسی صورتهای مالی شرکت می بینیم که همان مبلغ خرید اولیه 696,057 به عنوان دارایی در ترازنامه شرکت آورده شده است. لذا محاسبه NAV شرکت های تولیدی کاربرد چندانی ندارند و اطلاعات دقیقی از خالص ارزش روز دارایی ها به ما نمی دهند.

محاسبه NAV شرکت های سرمایه گذاری :

برای محاسبه دقیق خالص ارزش دارایی های شرکت های سرمایه گذاری، ابتدا نیاز است با بعضی مفاهیم آشنا شویم. برای تشریح بهتر، یک نمونه از محاسبه NAV شرکت بورسی صبا تامین را آورده و به توضیح عوامل  مختلف و اثر گذار آن می پردازیم.

ارزش افزوده پرتفوی بورسی :

همانطور که قبلا گفتیم عمده فعالیت شرکت های سرمایه گذاری، خرید و فروش سهام و ارز و … و کسب بهره از طریق این بازار های مالی است. حال اگر شرکت دارای سهام شرکت های بورسی باشد، در پرتفوی خود نشان داده می دهد. فرض کنید یک شرکت 1 ماه پیش 20 هزار سهم شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا) را در قیمت 5000 تومان خریده باشد و هم اکنون که به دنبال محاسبه NAV شرکت هستیم، قیمت هر برگ سهم شستا به 6000 تومان رسیده باشد. با اینکه هنوز شرکت سهام خود در شستا را نفروخته است تا درآمد آن را محقق کند اما به هرحال بخشی از دارایی بالقوه شرکت است و برای محاسبه ارزش روز دارایی های این شرکت باید محاسبه شود. لذا با توجه به توضیحات داده شده بهای تمام شده پرتفوی بورسی شرکت در سهام شستا برابر با 100 میلیون تومان (5000 تومان * 20 هزار سهم) و ارزش روز بازار پرتفوی بورسی آن برابر با 120 میلیون تومان (6000 تومان * 20 هزار سهم) می باشد. لذا ارزش افزوده پرتفوی بورسی شرکت برابر با 20 میلیون تومان ( 100 – 120) می باشد.

ارزش افزوده پرتفوی غیر بورسی :

محاسبه ارزش افزوده پرتفوی غیر بورسی شرکت سرمایه گذاری تفاوت چندانی با قسمت قبل ندارد و برای سرمایه گذاری های مختلف شرکت بر شرکت های غیر بورسی و بازار های مالی دیگری می باشد. هرچند محاسبه این ارزش افزوده با توجه به ماهیت فعالیت، می تواند کمی متفاوت باشد.

سود و زیان فروش سرمایه گذاری بعد از تاریخ ترازنامه :

همانطور که گفته شد، فرمول اصلی محاسبه NAV از تقسیم حقوق صاحبان سهام (دارایی ها – بدهی ها) بر تعداد سهام شرکت به دست می آید. ما برای دانستن حقوق صاحبان سهام به ترازنامه مراجعه می کنیم. در محاسبه NAV شرکت صبا تامین دیدیم که ترازنامه در تاریخ 31 اردیبهشت تهیه شده اما محاسبه NAV در خرداد ماه همان سال صورت گرفته است. لذا اگر در این مدت شرکت بعضی از دارایی های بورسی یا غیر بورسی خود را به فروش رساند و سود یا زیان محقق شود، لازم است که در محاسبه NAV شرکت لحاظ شود زیرا ما به دنبال محاسبه ارزش روز دارایی ها و بدهی های شرکت هستیم.

ذخیره کاهش ارزش سرمایه گذاری ها :

ذخیره گرفتن در حسابداری به عنوان یک فعالیت احتیاطی برای پوشش هزینه های احتمالی است. برای درک مفهوم ذخیره گرفتن یک مثال میزنیم. فرض کنید در پایان سال ( اسفند ماه ) به دنبال ارائه صورتهای مالی هستیم اما قبض برق مربوط به برق مصرفی شرکت در اسفند در تاریخ 5 فروردین به دست ما میرسد. از آنجایی که در پایان سال به دنبال بستن حساب ها هستیم باید یک تخمین از هزینه برق، با شیوه های مختلف موجود، داشته باشیم و حسابی تحت عنوان ذخیره برق به جای هزینه احتمالی ایجاد کنیم. حال فرض کنید شرکت سرمایه گذاری، سهام شرکت فولاد را مبلغ 2000 تومان خریداری کرده اما در تاریخ محاسبه NAV، سهام این شرکت افت قیمت داشته و به 1900 تومان رسیده است. برای محاسبه دقیق و به روز خالص ارزش دارایی های شرکت لازم است این مقدار کاهش را تحت عنوان ذخیره کاهش ارزش سرمایه گذاری در محاسبه NAV لحاظ کنیم تا برآورد دقیق تری داشته باشیم.

با توجه به توضیحات داده شده ابتدا حقوق صاحبان سهام و سرمایه شرکت را مشاهده کرده و در بازه زمانی بین تاریخ تهیه ترازنامه و محاسبه NAV، تغییرات لازم و پیش آمده از هرگونه مازاد ارزش افزوده یا کاهش ارزش سرمایه گذاری و … را لحاظ می کنیم. در نهایت با تقسیم NAV کل به تعداد سهام شرکت به NAV هر سهم میرسیم.

در نهایت با مقایسه NAV هر سهم با قیمت تابلو آن (Price) می توانیم راجع به ارزندگی سهم نظر دهی کنیم و آن را ارزش گذاری کنیم. اگر خالص ارزش دارایی ها بیش از قیمت تابلو سهم بود یا به عبارتی  “ P/NAV < 1 “می توان نتیجه گرفت که سهم کمتر از ارزش واقعی خود در حال معامله است . می تواند مستعد رشد باشد.

نکات نهایی :

نکته حائز اهمیت این است که نباید به صرف نسبت P/NAV اکتفا کرد زیرا قیمت بسیاری از شرکت ها حداقل اختلافی با NAV خود دارند و بهتر است این بررسی در کنار اصول تکنیکال و فاندمنتال بررسی شود تا تحلیل از اعتبار بیشتری برخوردار باشد.

بعضی شرکت های سرمایه گذاری، جدا از اینکه عمده دارایی آنها مربوط به سرمایه گذاری های مختلف در بازار های مالی متفاوت است، ممکن است روی املاک و زمین های مختلف نیز سرمایه گذاری کنند. لذا باید به اصل بهای تمام شده تاریخی توجه کنیم و سعی کنیم در محاسبه NAV این شرکت ها مازاد تجدید ارزیابی اینگونه دارایی های شرکت را نیز لحاظ کنیم تا برآورد دقیق تری از خالص ارزش دارایی ها داشته باشیم. بدیهی است هر قدر درصد بیشتری از دارایی های شرکت مربوط اینگونه دارایی های ثابت مشهود باشد، برآورد ما از NAV از واقعیت دورتر خواهد شد و تجدید ارزیابی دارایی ها اهمیت بیشتری پیدا می کند.