شکاف های قیمتی و نمودارهای تعدیل شده و تعدیل نشده
شکافهای قیمت یا همان گپها یکی از مهمترین مفاهیم در تحلیل تکنیکال محسوب میشود. منظور از شکافهای قیمتی این است که در آن ناحیه قیمتی، معاملهای توسط معاملهگران صورت نگرفته و باعث ایجاد یک ناحیهی توخالی در نمودارها شده است.
انواع شکاف های قیمتی :
ژاپنیها بهطورکلی شکافها را به دو صورت تقسیمبندی کردند :
صعودی(Rising/Bullish)
نزولی(Falling/Bearish)
در حالت صعودی وقتی شکاف قیمتی ایجاد می شود که قیمت آغازین امروز از قیمت پایانی دیروز بیشتر باشد و در حالت نزولی زمانی این گپ ایجاد می شود که قیمت آغازین امروز از قیمت پایانی دیروز کمتر بوده باشد. برای درک بهتر تصویر زیر را به دقت مشاهده نمایید.
شکاف صعودی: این شکاف زمانی تشکیل می شود که قیمت آغازین کندل دوم بزرگ تر از قیمت پایانی ماقبل خود باشد.
شکاف نزولی: این شکاف زمانی تشکیل می شود که قیمت آغازین کندل دوم کوچکتر از قیمت پایانی کندل ماقبل خود باشد.
تحلیلگران غربی نیز شکافها را به چند صورت تقسیمبندی کردهاند :
متداول یا معاملاتی
شکست
تداوم
خستگی
بررسی شکافهای قیمتی براساس تقسیمبندی تحلیلگران غربی
۱– شکاف معاملاتی (Trading & Pattern GAP)
معمولا بیتأثیر است و بدون ایجاد رویداد مهمی در بازار اتفاق میافتد. بهدلیل متداول بودن این الگو از لحاظ علم تکنیکال چندان حائز اهمیت نیست و معمولا در فاصلهی اندکی پر میشود؛ ولی باز هم نباید این نوع شکاف را بیاهمیت تلقی کرد زیرا برای نوسانگیران کاربرد مناسبی دارد. در شکل زیر Area Gap قابلمشاهده است.
۲– شكاف شکست (Breakaway Gap)
شکاف شکست از لحاظ تکنیکال بسیار مهم و دلیل آن نشان دهنده آغاز یک حرکت قدرتمند است؛ بدینصورت که با شکست ناحیهی مقاومتی یا حمایتی خود روند قدرتمندی را در جهت روند جدید آغاز میکند. مهمترین مشخصه آن ناحیهی Side ways یا همان ناحیه متراکم است و نحوهی تشخیص این است که معاملهگران درمحدودهای پیش از شکاف اقدام به خریدوفروش بزنند. نحوهی تشخیص خروج از ناحیه همراه با حجم و تعداد معاملهگران بالا خواهد بود. یکی از قویترین سیگنالها در این شکاف این است که همزمان الگوهای شناختهشدهای همچون الگوی سرشانه و…(در قسمت الگوهای كلاسیك توضیح داده میشود) اتفاق بیفتد.
۳– شکاف ادامهدهنده (Continuation Gap)
به این شکاف، شکاف فرار یا Runaway Gap هم میگویند. این شکاف بعد از پرش در یکروند اتفاق میافتد و تمایل معاملهگران به ادامه روند را مشخص میکند و تقریباً در نیمهراه روند اتفاق میافتد و به آن شکاف اندازهگیری هم میگویند. نکتهی بعدی این است که معمولا بعد از مدتی پر میشوند و نوعی اعتماد برای ورود به معامله را نشان میدهد، چه در حرکت نزولی و چه در حرکت صعودی و ممكن است این شكاف کلاً پر نشود. نمودار زیر مربوط به شركت سمگا است كه بهصورت متوالی شكاف ادامهدهنده تشکیل داده است.
۴– شکاف خستگی (Exhaustion Gap)
بعد از یک حرکت تند یا طولانیمدت اتفاق میافتد و معمولا قبل از آن شکافهایی قرار میگیرند و با افزایش شدید حجم معاملات همراه است. این شکاف نشاندهندهی پایان روند فعلی است و در اصل معاملهگران از روند حاکم خسته شدهاند که باعث تشکیل این شکاف میشود و در این نوع شکاف نیز حجم معاملات بهصورت سنگینی افزایش مییابد؛ بنابراین این نوع شكاف میتواند بهعنوان یك شكاف ادامهدهنده نیز تلقی شود، ولی دو عامل باعث تشخیص خواهند شد؛ ابتدا اینکه در پایان یکروند صعودی یا نزولی است؛ ثانیا با حجم معاملات سنگین به نسبت میانگین هفته یا روزهای اخیر خود مواجه خواهد بود.
۵– جزیره بازگشتی (Island Reversal)
جزیره بازگشتی شامل دو شکاف است که یک شکاف در جهت روند و دیگری در خلاف جهت تشکیل میشود و معمولا علامت مهمی برای بازگشت روند محسوب میشود. اگر در تشکیل این الگو از تعداد کندلهای بیشتری استفاده شود، به آن Island Cluster Reversal میگویند. همچنین ذکر این نکته ضروری است كه این الگو برای برگشت روند اتفاق افتاده و اگر در روند صعودی رخ بدهد، روند برعكس شده و به سمت پایین میآید و اگر در روند نزولی رخ بدهد، به طبع روند رو به بالا میآید.
نكته: نمودارهای تعدیل شده برای تحلیل استفاده میشوند و نمودارهای تعدیل نشده با توجه به عوامل بنیادی در تكنیكال اعتبار زیادی ندارند، ولی در این مورد با توجه به مثالهای بالا میبایست هر دو نمودار دیده شود، به همین دلیل برای پیدا کردن گپ میتوانیم از هر دو ولی با این فرض كه قاعدتاً گپ در نمودارهای تعدیلشده معتبرتر است، استفاده کنیم.
بهعنوانمثال به شکل زیر نگاه کنید و بهصورت تمرین شكاف آن را پیدا کنید.
شکاف قیمتی و نقاط حمایت و مقاومت :
همانطور که اشاره شد، گپ در اصطلاح به شکاف قیمت در بین دو بازه زمانی(دو کندل) در نمودار گفته میشود. در فاصله گپ عموما معاملهای انجام نشده و عرضه و تقاضا در نقطه انتهای گپ برای ارائه قیمت جدید به توازن رسیده است. شکافها مناطقی مهمی از روند را نشان میدهند که با آنها میتوانیم در حقیقت نقطه ورود و خروج را بهتر تشخیص دهیم و در واقع نقاط حمایتی و مقاومتی هستند. همانطور که میدانید وقتی در بازار اخبار مهمی روی میدهد، شاهد برگشتهایی سریع هستیم یا هنگامیکه گزارشهای افزایش سرمایه و اخبار خاص یک شرکت بهصورت واقعیت یا شایعه شنیده میشود، شاهد شکافهای قیمتی خواهیم بود.
اغلب شکافهای قیمت نشات گرفته از برخی رویدادها هستند. برای مثال اخبار و گزارشها اقتصادی که در حد فاصل زمان بسته شدن یک بازار و آغاز بازار بعدی منتشر میشوند.
احتیاجی نیست که این اخبار و گزارشها مستقیما با بازار مورد نظر مرتبط باشند، بلکه بازار ممکن است از اخبار دیگر شرکتها، گروههای صنعتی و حوادث جهانی متأثر شود. در شرایطی که هیچگونه خبر یا گزارشی منتشر نشود، بازار در قیمت پایانی دوره قبلی خود یا در نزدیکی آن باز میشود، اما اگر اخبار قابلتوجه یا تقاضای زیاد معاملهگران وجود داشته باشد، دستورهای معاملاتی افزایش مییابد و در نتیجه شکافهایی رو به بالا یا پایین تشکیل میشود که در این مواقع حتی اگر شکاف بسیار کوچک هم باشد باز معتبر است.
لازم است بدانید شکافهای قیمتی بیشتر در نمودارهای روزانه و تایمهای پایینتر قابلمشاهده هستند. در شکل زیر نمودار معرف یک GAP FILLED است.(پر شدن شکاف)
آیا دو طرف شكاف نقطه حمایت و مقاومت است؟
همانطور كه میدانید، سهمی وقتی وارد یك شكاف قیمتی میشود، میتواند آن را پر كند، بنابراین اولین نكته این است كه ورود به گپ سخت بوده و بهعنوان مقاومت است و از طرفی نقطه آخر گپ بهعنوان مقاومت بعدی است، چون بیرون آمدن از گپ نیز سخت است. با این تفاسیر هر سهمی وارد گپ بشود، بالا و پایین گپ بهعنوان حمایت و مقاومت سهم لحاظ میشود.
دلیل ایجاد شکاف چیست :
اغلب شکاف قیمتی بخاطر عواملی مانند خبر یا شایعه افزایش سرمایه ٬ تعدیل مثبت در سود دهی شرکت٬ اخبار مهم و مثبت در صنعت٬ انتشار گزارش های مثبت در حد فاصل بین بسته و باز شدن سهم و … ایجاد شود.نیازی نیست که این گزارش ها مستقیما با بازار مورد نظر مرتبط باشند بلکه بازار ممکن است از اخبار دیگر شرکت های هم گروه٬ صنعت و یا اخبار مثبت جهانی اثر بپذیر.
نمودار تعدیل شده چیست؟
نمودار تعدیل شده نشان دهنده عرضه و تقاضای (عوامل قیمتی) واقعی بازار است و تمامی گپهای قیمتی که در این نمودار مشاهده می شود، گپ های واقعی هستند. گپهای غیر واقعی که همان عوامل بنیادی (تقسیم سود و افزایش سرمایه) هستند، در این نمودار تأثیر مستقیمی نمیگذارند. در نتیجه، در این نمودار سابقه واقعی قیمتهایی که سهام در گذشته معامله شده اند را نخواهید دید .
نمودار تعدیل نشده چیست؟
در نمودار تعدیل نشده علاوه بر عوامل قیمتی، عوامل بنیادی نیز تأثیر گذار هستند. در این نمودار، شکافهای قیمتی بدون دستکاری و همان گونه که اتفاق افتاده اند نشان داده می شوند. شکافهایی که ناشی از تقسیم سود و افزایش سرمایه در نمودار یک سهم اتفاق میافتد.
دلایل ایجاد شکاف قیمتی در نمودار سهم
گپ یا شکاف قیمتی بخشی از نمودار است که در آن سفارشات خرید و فروش وجود ندارد و بین قیمتهای سهم اختلاف زیادی وجود دارد. این شکاف های قیمتی می توانند به علل مختلفی از جمله افزایش سرمایه، تقسیم سود نقدی، تعدیلهای مثبت و منفی و گرههای معاملاتی ایجاد شوند.
در این قسمت به عواملی اشاره خواهیم کرد که باعث ایجاد گپ به سمت پایین در نمودار یک سهم میشوند:
افزایش سرمایه
مهمترین دلیل ایجاد شکاف قیمتی افزایش سرمایه است. شرکتها از طریق روشهای مختلفی افزایش سرمایه انجام میدهند. افزایش سرمایه معمولاً باعث کاهش قیمت سهام شرکتها می شود. در نتیجه، از جانب شرکتها برای جبران این کاهش، به سهامداران حق تقدم، سهام مازاد و … داده می شود. این کاهش ارزش سهام باعث ایجاد شکاف قیمتی شده و بر نمودار قیمتی تأثیر می گذارد. به بیان دیگر معمولا وقتی یک شرکتی n درصد افزایش سرمایه میدهد یعنی n درصد به تعداد سهام سهامدارن افزوده میشود و به همان نسبت، n درصد قیمت سهم به طور ناگهانی (بعد از افزایش سرمایه) کاهش میابد. البته این اتفاق “معمولا” رخ میدهد ولی استثنا در بازار وجود دارد که بعد نسبت کاهش قیمت با مقدار افزایش سرمایه همخوانی نداشته باشد. اما در 99 درصد مواقع افزایش سرمایه باعث ایجاد شکاف در نمودار میشود. به تصویر زیر دقت کنید .
انواع روش های افزایش سرمایه
به افزایش تعداد سهامی که از سوی شرکت سهامی منتشر می شود، افزایش سرمایه در شرکت های سهامی گفته می شود. افزایش سرمایه شرکت ها از روش های مختلفی تأمین می شود که عبارتند از :
افزایش سرمایه از طریق سود انباشته
افزایش سرمایه از طریق صرف سهام
افزایش سرمایه از طریق تجدید ارزیابی داراییهای شرکت
افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی و مطالبات حال شده
…
تقسیم سود نقدی
یکی دیگر از عوامل مهم در ایجاد شکاف قیمتی، تقسیم سود نقدی در مجمع عمومی سالیانه است. نمودار قیمت با میزان سود تقسیمی ارتباط مستقیم دارد. البته مقدار تغییر قیمت سهم به واسطه تقسیم سود نقدی خیلی زیاد نیست. در نتیجه تغییرات در نمودار تعدیل شده و شکاف قیمتی چندان بزرگ نخواهد بود. حتی امکان دارد که نمودار تعدیل شده و نمودار تعدیل نشده شبیه هم باشند. در صورتی که افزایش سرمایه در این نمودار مؤثرتر بوده و گپ ایجاد شده هم بزرگ تر خواهد بود.
تعدیل های منفی
این شکاف قیمتی زمانی که نماد شرکت ها جهت شفاف سازی یا تعدیل منفی پیش بینی سود هر سهم بسته می شوند، ایجاد خواهد شد.
گرههای معاملاتی منفی
معمولاً در نمادهایی که در رتبه های پایینی به لحاظ نقد شوندگی قرار دارند، شکاف قیمتی معاملات منفی ایجاد می شود.
عواملی که باعث ایجاد گپ به سمت بالا میشوند عبارتند از :
تعدیلهای مثبت
این شکاف قیمتی زمانی که نماد شرکت ها جهت شفاف سازی یا تعدیل مثبت پیش بینی سود هر سهم بسته می شوند، ایجاد خواهد شد.
گره های معاملاتی مثبت
در نمادهایی که در رتبه های بالایی به لحاظ نقد شوندگی قرار دارند، شکاف قیمتی معاملات مثبت ایجاد می شود .
معایب و مزایای نمودارهای تعدیل شده
از معایب این نمودار می توان به این نکته اشاره کرد که با حذف شکاف های قیمتی در نمودارهای تعدیل شده، تاریخچه قیمت سهام مشخص نیست .
از مزایای نمودار تعدیل شده می توان به موارد زیر اشاره کرد :
استفاده راحت تر از خطوط حمایت و مقاومت
کاربرد این نمودار در استفاده از اندیکاتورها و اسیلاتورها
معایب و مزایای نمودارهای تعدیل نشده
معایب نمودار تعدیل نشده عبارت است از:
عدم نمایش تغییرات دارایی سهامدار (در زمان افزایش سرمایه و پرداخت سود نقدی)
عدم نمایش عواملی به غیر از عوامل قیمتی سهام
عدم ارائه سیگنال های درست و در نتیجه گمراهی سهامداران و عدم اطلاع آن ها از روند نزولی قیمت سهام
عدم کاربرد نمودار تعدیل نشده در استفاده از ابزارهای تکنیکال مانند اندیکاتورها و اسیلاتورها
نمودارهای ساده (خطی) و لگاریتمی چه تفاوتی با یکدیگر دارند؟
نمودارهای لگاریتمی نمودارهایی هستند که درصد افزایش یا کاهش قیمت در آنها در نظر گرفته میشود نه مقدار آن. برای مثال اگر سهمی از 50 تومان به 100 تومان برسد تغییرات بیشتر از وقتی است که از 100 تومان به 150 تومان افزایش پیدا کند. در نمودار خطی بر خلاف نمودارهای لگاریتمی تنها میزان افایش و کاهش مد نمایش داده میشود.
کدامیک از نمودارهای تعدیل شده و تعدیل نشده برای تحلیل مناسبتر است؟
این دو نمودار اختلاف های زیادی با یکدیگر دارند. در نتیجه تحلیل این نمودارها ممکن است نتایج مختلف و یا حتی مخالف هم را در پی داشته باشند. پس بهتر است از یکی از این دو نمودار استفاده شود. هر یک از این نمودارها طرفداران خود را دارند و برخی ها نیز هر دو این نمودارها را بکار می برند.
افرادی که از نمودار تعدیل نشده استفاده می کنند، به عبارت ” تاریخ تکرار می شود ” تکیه می کنند و اعتقاد دارند که نمودار تعدیل شده باعث تغییر قیمتهای گذشته می شود و کف و سقف قیمت های تاریخی جا به جا می شوند. در نتیجه نمی توان از آن برای تحلیل قیمت سهام در آینده بهره برد.
افرادی که طرفدار نمودار تعدیل شده هستند، به اصل مبانی در تحلیل تکنیکال که می گوید ” همه چیز در قیمت نهفته است و قیمت ها بر اساس روند حرکت می کند ” معتقد هستند. آن ها بر این باورند که شکاف های غیر واقعی که همان عوامل بنیادی (افزایش سرمایه و پرداخت سود نقدی) هستند با توجه به عرضه و تقاضای بازار ایجاد نشده اند، پس در نمودار جایگاهی نخواهند داشت. نمودار سهامی که تغییر در قیمت آن ها بر اساس عرضه و تقاضای واقعی (مثل بازارهای سهامی که معاملات آن بصورت رسمی انجام شده و سرمایه گذاران در یک بازار عادلانه و شفاف معاملات خود را انجام می دهند) در بازار باشد را می توان از طریق تحلیل تکنیکال بررسی کرد. استفاده از نمودار تعدیل شده برای تحلیل بازار، امکان اطلاع از قیمت های تاریخی را از تحلیلگر می گیرد. اما در عملکرد سایر ابزارها اختلالی ایجاد نمی کند. این مسئله در نمودارهای تعدیل نشده به دلیل وجود گپ های غیر واقعی برعکس است.
در نتیجه، به طور کلی می توان گفت نمودارهای تعدیل شده در عملکرد سایر ابزارها خللی ایجاد نمی کنند و اکثر تحلیلگران از این نمودار استفاده می کنند. امواج الیوت، خطوط روندی، چنگال اندروز، اندیکاتورها و اسیلاتورها، الگوهای قیمتی و غیره در سیستم های تحلیلی، تنها در نمودارهای تعدیل شده بکار برده می شوند. پس پیشنهاد می شود که برای تحلیل های خود از نمودار تعدیل شده استفاده نمایید. حتی اگر قصد دارید از هر دو نمودار به طور همزمان استفاده کنید، نمودار تعدیل شده را در اولویت خود قرار دهید.
البته توجه به این نکته مهم است که اگر شما از روش های تحلیلی کلاسیک از جمله مقاومت ها و حمایت های کلاسیک و یا پرایس اکشن استفاده می کنید، در این صورت نمودارهای تعدیل نشده می تواند به شما بهتر کمک کند.
فاطمه محمدی، گروه تحلیلی محمدرضا فلفلانی
دیدگاهتان را بنویسید
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.