لایت‌کوین و دوج‌کوین چه هستند؟ ۴ نکته درباره بلاکچین‌های قدیمی‌تر پرکاربرد

مقدمه: چرا این دو شبکه برای مبتدی‌ها مهم‌اند؟

لایت‌کوین و دوج‌کوین از قدیمی‌ترین و پرکاربردترین ارزهای دیجیتال بعد از بیت‌کوین هستند و هنوز در بسیاری از صرافی‌ها و کیف پول‌ها پشتیبانی می‌شوند. هر دو از طراحی بیت‌کوین الهام گرفته‌اند، ولی در پارامترهایی مثل زمان بلوک و قواعد عرضه با آن فرق دارند. بررسی این تفاوت‌ها برای مبتدی‌ها کمک می‌کند ببینند چطور یک تغییر کوچک در طراحی روی تجربه کاربر اثر می‌گذارد.

تصویر ۱: چهار نکته درباره شبکه‌های هم‌خانواده با بیت‌کوین

این مقاله قیمتی را بررسی یا پیش‌بینی نمی‌کند، توصیه سرمایه‌گذاری یا خرید و فروش نیست، هیچ ارز، شبکه یا صرافی را معرفی یا رد نمی‌کند و همه عددها فرضی و آموزشی‌اند. پارامترهای واقعی هر شبکه (زمان بلوک، کارمزد، عرضه) را باید از مستندات رسمی بررسی کنید، چون ممکن است تغییر کند. اگر با مفاهیم پایه آشنا نیستید، مقاله ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟ را بخوانید. برای شناخت پایه‌ای که این دو از آن الهام گرفته‌اند، مقاله بلاکچین بیت‌کوین چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها را ببینید.

نکته اول: ریشه مشترک با بیت‌کوین

چه چیزی مشترک است؟

• اثبات کار: هر دو برای تأیید بلوک‌ها از استخراج استفاده می‌کنند. تفاوت‌های امنیتی و انرژی اثبات کار را در مقاله اثبات کار و اثبات سهام چه تفاوتی دارند؟ ۴ تفاوت در امنیت، انرژی و تمرکز بخوانید.
• مدل خروجی: موجودی از خروجی‌های خرج‌نشده تشکیل می‌شود، مثل بیت‌کوین.
• قواعد ساده: قابلیت قرارداد هوشمند پیچیده ندارند و تمرکزشان بیشتر بر انتقال ارزش است.

چه چیزی متفاوت است؟

پارامترهای طراحی مثل زمان بلوک، الگوریتم استخراج، قواعد عرضه و جامعه کاربران. این تفاوت‌ها باعث می‌شود دو شبکه از نظر تجربه کاربر، امنیت و ریسک یکسان نباشند. «هم‌خانواده بودن» یعنی شباهت فنی، نه شباهت در همه ویژگی‌ها.

نکته دوم: زمان بلوک و تأیید

زمان بلوک چه اثری دارد؟

هرچه زمان تولید هر بلوک کوتاه‌تر باشد، تراکنش‌ها زودتر در بلوک جا می‌گیرند و تأیید اول سریع‌تر می‌رسد. ولی سرعت بیشتر مصالحه دارد: بلوک‌های کوتاه‌تر احتمال شاخه‌شدن موقت بیشتری دارند و در عمل معمولاً برای اطمینان مشابه، تعداد تأیید بیشتری لازم است.

مثال عددی فرضی

فرض کنید به شش تأیید نیاز داریم و زمان بلوک در چهار شبکه فرضی ۱۰ و ۲٫۵ و ۱ و ۰٫۵ دقیقه باشد:

• زمان بلوک ۱۰ دقیقه: ۶ ضرب در ۱۰ می‌شود ۶۰ دقیقه؛ و تعداد بلوک در روز ۱٬۴۴۰ تقسیم بر ۱۰ یعنی ۱۴۴.
• زمان بلوک ۲٫۵ دقیقه: ۱۵ دقیقه؛ ۵۷۶ بلوک در روز.
• زمان بلوک ۱ دقیقه: ۶ دقیقه؛ ۱٬۴۴۰ بلوک در روز.
• زمان بلوک ۰٫۵ دقیقه: ۳ دقیقه؛ ۲٬۸۸۰ بلوک در روز.

نمودار دوم همین زمان‌های انتظار را نشان می‌دهد. اما به یاد داشته باشید که شش تأیید در شبکه سریع‌تر همان اطمینان شش تأیید در شبکه کندتر را نمی‌دهد، چون مجموع کار انجام‌شده پشت آن‌ها فرق دارد. صرافی‌ها خودشان تعداد تأیید لازم هر شبکه را تعیین می‌کنند.

تصویر ۲: زمان فرضی انتظار برای شش تأیید با زمان بلوک‌های مختلف

کارمزد

کارمزد معمولاً بر اساس اندازه تراکنش حساب می‌شود. فرض کنید واحد اصلی ۱۰۰ میلیون واحد کوچک باشد، اندازه تراکنش ۲۵۰ بایت و نرخ کارمزد ۱۰ واحد کوچک برای هر بایت باشد:

• کارمزد یک تراکنش: ۲۵۰ ضرب در ۱۰ می‌شود ۲٬۵۰۰ واحد کوچک؛ یعنی ۰٫۰۰۰۰۲۵ واحد اصلی.
• ۴۰ تراکنش در ماه: ۱۰۰٬۰۰۰ واحد کوچک؛ یعنی ۰٫۰۰۱ واحد اصلی.

ارقام فرضی‌اند و کارمزد واقعی با شرایط شبکه تغییر می‌کند.

نکته سوم: عرضه؛ سقف‌دار یا انتشار مداوم

دو رویکرد

در طراحی ارزها دو رویکرد برای عرضه رایج است:

• عرضه سقف‌دار: تعداد کل واحدهایی که تا آخر می‌توانند وجود داشته باشند محدود است و نرخ انتشار با زمان کاهش می‌یابد.
• انتشار مداوم: هر سال مقدار مشخصی واحد جدید ساخته می‌شود و سقف مطلقی وجود ندارد.

قاعده واقعی هر شبکه را از مستندات رسمی بررسی کنید. این مقاله فقط مفهوم را توضیح می‌دهد و درباره اثر آن بر قیمت هیچ ادعایی ندارد. برای مفاهیم عرضه و طراحی توکن، مقاله توکنومیکس چیست؟ ۵ نکته برای بررسی بنیادی یک پروژه ارز دیجیتال را بخوانید.

مثال عددی فرضی از انتشار مداوم

فرض کنید عرضه اولیه ۱٬۰۰۰ واحد و انتشار سالانه ثابت ۵۰ واحد باشد:

• سال اول: عرضه می‌شود ۱٬۰۵۰ و نرخ رشد ۵۰ تقسیم بر ۱٬۰۰۰ یعنی ۵٪.
• سال پنجم: عرضه ۱٬۲۵۰ و نرخ رشد ۵۰ تقسیم بر ۱٬۲۰۰ یعنی حدود ۴٫۱۷٪.
• سال دهم: عرضه ۱٬۵۰۰ و نرخ رشد حدود ۳٫۴۵٪.
• سال بیستم: عرضه ۲٬۰۰۰ و نرخ رشد حدود ۲٫۵۶٪.

یعنی درصد رشد با گذشت زمان کم می‌شود ولی انتشار هیچ‌وقت صفر نمی‌شود. این فقط یک مثال ساده است و پیش‌بینی نیست.

نکته چهارم: ریسک‌ها

• ریسک نقدشوندگی: ممکن است حجم معامله یا پشتیبانی در برخی بازارها کم باشد و فروش یا خرید سخت شود.
• تمرکز استخراج: اگر چند استخر بزرگ سهم زیادی از قدرت استخراج داشته باشند، ریسک تمرکز بالا می‌رود.
• هیجان اجتماعی: بعضی ارزها بیشتر با توجه شبکه‌های اجتماعی و جامعه کاربران شناخته می‌شوند و قیمتشان می‌تواند به‌شدت نوسان کند. نوسان شدید یعنی ریسک بالا.
• انتخاب شبکه اشتباه: هنگام انتقال دارایی، شبکه را دو بار بررسی کنید؛ مقاله شبکه‌های سازگار با اتریوم چیست؟ ۴ نکته درباره زنجیره‌های صرافی‌ها و لایه دوم را ببینید.
• کلاهبرداری: وعده‌های «سود تضمین‌شده» و جعلی بودن سایت‌ها رایج است؛ مقاله کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج را بخوانید.
• امنیت: مقاله امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را ببینید.
• ریسک مدیریت سرمایه: مقاله مدیریت ریسک در معاملات ارز دیجیتال؛ ۴ قانون برای مبتدی‌ها را بخوانید.

نکات مهم برای ارزیابی درست

• شباهت فنی یعنی شباهت در ریسک نیست.
• پارامترها را از منبع رسمی بگیرید.
• تعداد تأیید لازم را از صرافی یا کیف پول بپرسید.
• ریسک نقدشوندگی را فراموش نکنید.
• ابتدا مبلغ کوچک آزمایش کنید.
• قیمت پرنوسان است. این مقاله هیچ پیش‌بینی یا توصیه‌ای ندارد.
• قوانین هر کشور متفاوت است و باید از منابع رسمی بررسی شود.

دانلود فایل اکسل کاربردی این مقاله

برای تمرین عملی، یک فایل اکسل شش‌برگه‌ای آماده کرده‌ایم: فایل اکسل این مقاله. برگه‌های آن راهنما، زمان بلوک، کارمزد تراکنش، عرضه، چک‌لیست و نمودار هستند.

دانلود فایل اکسل این مقاله (رایگان)

• در برگه «زمان بلوک» زمان بلوک و تعداد تأیید را وارد می‌کنید و زمان انتظار و تعداد بلوک روزانه را می‌بینید.
• در برگه «کارمزد تراکنش» اندازه، نرخ و تعداد تراکنش را وارد می‌کنید و کارمزد را می‌بینید.
• در برگه «عرضه» عرضه اولیه و انتشار سالانه را وارد می‌کنید و عرضه و نرخ رشد هر سال را می‌بینید.
• چک‌لیست انتقال و نمودار هم برای مرور و تصویرسازی‌اند.

سلول‌های زرد ورودی‌اند. عددهای نمونه فرضی‌اند و با مقادیر واقعی شبکه یکسان نیستند.

اشتباهات رایج مبتدی‌ها

• یکی دانستن شبکه‌های هم‌خانواده.
• تصور اینکه تأیید سریع‌تر یعنی امنیت بیشتر.
• بی‌توجهی به تعداد تأیید لازم صرافی یا کیف پول.
• انتخاب شبکه اشتباه هنگام برداشت یا واریز.
• تصمیم بر اساس هیجان شبکه‌های اجتماعی.
• اعتماد به وعده سود تضمین‌شده.
• ارسال مبلغ زیاد بدون آزمایش.
• نادیده گرفتن قوانین کشور.

سؤالات متداول

لایت‌کوین و دوج‌کوین چه هستند؟

دو شبکه ارز دیجیتال قدیمی‌تر که از طراحی بیت‌کوین الهام گرفته‌اند و از اثبات کار استفاده می‌کنند.

فرق آن‌ها با بیت‌کوین چیست؟

در پارامترهایی مثل زمان بلوک، الگوریتم و قواعد عرضه. مقدار دقیق را از مستندات رسمی بخوانید.

زمان بلوک کوتاه‌تر چه اثری دارد؟

تأیید اول سریع‌تر می‌رسد ولی معمولاً تعداد تأیید بیشتری برای اطمینان لازم است.

عرضه سقف‌دار با انتشار مداوم چه فرقی دارد؟

در اولی تعداد کل واحدها محدود است و در دومی هر سال واحد جدید ساخته می‌شود.

ریسک اصلی چیست؟

نوسان شدید، نقدشوندگی، تمرکز استخراج، کلاهبرداری و اشتباه در انتقال.

فایل اکسل را چگونه استفاده کنم؟

فقط سلول‌های زرد را تغییر دهید. عددهای نمونه فرضی‌اند و باید با مقادیر واقعی از منابع رسمی جایگزین شوند.

جمع‌بندی

چهار نکته کلیدی درباره لایت‌کوین و دوج‌کوین عبارت‌اند از: ریشه مشترک با بیت‌کوین، اثر زمان بلوک بر تأیید، رویکردهای مختلف عرضه، و ریسک‌هایی مثل نقدشوندگی و هیجان اجتماعی. شباهت فنی به معنی شباهت در امنیت و ریسک نیست و هر شبکه باید جداگانه بررسی شود. این مقاله فقط مفاهیم را توضیح می‌دهد و درباره قیمت یا برتری ارزها قضاوت نمی‌کند. مشخصات را از منابع رسمی بررسی کنید، ابتدا مبلغ کوچک آزمایش کنید و قوانین کشور خود را از منابع رسمی ببینید.

برای ادامه یادگیری، مقاله‌های ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟، بلاکچین بیت‌کوین چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها، کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج و امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را بخوانید و فایل اکسل را دانلود کنید.

فراموش نکنید فایل اکسل رایگان این مقاله را دانلود کنید.

سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً آموزشی است و توصیه سرمایه‌گذاری، فنی، خرید یا فروش نیست، قیمتی را پیش‌بینی نمی‌کند و هیچ ارز، شبکه، صرافی یا پروژه‌ای را معرفی یا رد نمی‌کند. بازار ارز دیجیتال بسیار پرنوسان و پرریسک است و ممکن است بخشی یا همه سرمایه از بین برود. مشخصات فنی شبکه‌ها با ارتقاها تغییر می‌کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود. قوانین مربوط به ارز دیجیتال در کشورها متفاوت و در حال تغییر است؛ آن‌ها را از منابع رسمی بررسی کنید. عددها و سناریوها فرضی‌اند. پیش از هر تصمیم با متخصص مجاز مشورت کنید.