استراتژی استرادل و استرانگل در اختیار معامله بورس: سود از نوسان شدید در هر دو جهت + ماشین‌حساب سود و زیان اکسل

گاهی می‌دانید یک سهم قرار است حرکت بزرگی داشته باشد، اما نمی‌دانید به کدام سمت: پیش از اعلام نتیجه یک خبر مهم، مجمع، گزارش مالی یا تصمیم سیاستی. استرادل و استرانگل استراتژی‌هایی در اختیار معامله هستند که دقیقاً برای همین شرایط طراحی شده‌اند: سود از حرکت بزرگ قیمت در هر جهت. در این مقاله این دو استراتژی را با مثال عددی توضیح می‌دهیم. اگر با مبانی آپشن آشنا نیستید، ابتدا مقاله اختیار معامله چیست را بخوانید.

استرادل خرید (Long Straddle)

خرید هم‌زمان یک اختیار خرید و یک اختیار فروش با قیمت اعمال و سررسید یکسان (معمولاً قیمت اعمال نزدیک قیمت فعلی سهم).

• اگر قیمت سهم به‌شدت بالا برود: اختیار خرید سود زیادی می‌کند و اختیار فروش بی‌ارزش می‌شود.
• اگر قیمت سهم به‌شدت پایین بیاید: اختیار فروش سود می‌کند و اختیار خرید بی‌ارزش می‌شود.
• اگر قیمت تقریباً ثابت بماند: هر دو بخش بزرگی از ارزش خود را از دست می‌دهند و زیان می‌کنید.

نقاط سربه‌سر

• سربه‌سر بالا = قیمت اعمال + مجموع پریمیوم‌ها
• سربه‌سر پایین = قیمت اعمال − مجموع پریمیوم‌ها
• حداکثر زیان = مجموع پریمیوم‌ها (اگر قیمت در سررسید دقیقاً روی قیمت اعمال باشد)
• حداکثر سود: در سمت بالا نامحدود و در سمت پایین تا قیمت اعمال منهای پریمیوم.

استرانگل خرید (Long Strangle)

مشابه استرادل، اما با قیمت‌های اعمال متفاوت: اختیار خرید با قیمت اعمال بالاتر از قیمت فعلی و اختیار فروش با قیمت اعمال پایین‌تر (هر دو در زیان یا OTM).

• هزینه کمتر از استرادل، چون آپشن‌های در زیان ارزان‌ترند.
• حرکت بزرگ‌تری لازم است تا سودده شود، چون نقاط سربه‌سر دورترند.

تصویر 1: مقایسه استرادل و استرانگل خرید

مثال عددی (استرادل خرید)

سهمی ۱۰٬۰۰۰ ریال است و هفته آینده مجمع با تصمیم مهم دارد. اختیار خرید و فروش با قیمت اعمال ۱۰٬۰۰۰ و سررسید یک ماهه:

• پریمیوم اختیار خرید: ۶۰۰ ریال
• پریمیوم اختیار فروش: ۵۰۰ ریال
• هزینه کل: ۱٬۱۰۰ ریال
• سربه‌سر بالا: ۱۱٬۱۰۰ و سربه‌سر پایین: ۸٬۹۰۰ (حرکت حدود ۱۱ درصدی لازم است)

تصویر 2: سود و زیان استرادل در قیمت‌های مختلف سررسید (ریال به ازای هر سهم)

نقش تتا و نوسان ضمنی

• تتا: هر روز که می‌گذرد و قیمت حرکت نمی‌کند، ارزش زمانی هر دو آپشن کم می‌شود. استرادل خرید از گذشت زمان دو برابر آسیب می‌بیند.
• نوسان ضمنی: پیش از رویدادهای مهم، نوسان ضمنی و در نتیجه قیمت آپشن‌ها بالا می‌رود. پس از اعلام خبر، نوسان ضمنی سقوط می‌کند (IV Crush) و ممکن است حتی با حرکت قیمت، استرادل زیان کند.

برای جزئیات این مفاهیم، مقاله یونانی‌های اختیار معامله در فلفلانی را بخوانید.

درس کلیدی: استرادل خرید وقتی سودده است که حرکت واقعی قیمت بیشتر از حرکتی باشد که بازار انتظار دارد و در قیمت آپشن‌ها لحاظ کرده است.

استرادل و استرانگل فروش

نسخه معکوس: فروش هم‌زمان اختیار خرید و فروش. فروشنده پریمیوم را دریافت می‌کند و اگر قیمت در محدوده‌ای نزدیک قیمت اعمال بماند، سود می‌کند. اما:

• ریسک نظری نامحدود در صورت حرکت شدید قیمت.
• نیاز به وجه تضمین قابل توجه در بورس ایران.
• مناسب معامله‌گران حرفه‌ای با مدیریت ریسک دقیق.

برای استراتژی‌های فروش آپشن، مقالات فروش اختیار خرید و فروش اختیار فروش را ببینید.

کاربرد در بورس ایران

• پیش از مجامع مهم، گزارش‌های فصلی یا اخبار نرخ ارز و خوراک.
• نمادهایی با اختیار معامله فعال و نقدشونده: نقدشوندگی پایین، اسپرد خرید و فروش آپشن را بزرگ و استراتژی را پرهزینه می‌کند.
• سررسید مناسب: سررسید باید بعد از رویداد باشد.
• کارمزد: دو معامله (و احتمالاً دو معامله بستن) کارمزد دوبرابری دارد.

اشتباهات رایج

• خرید استرادل وقتی نوسان ضمنی بسیار بالاست.
• نگهداری استرادل تا سررسید در حالی که رویداد گذشته و قیمت حرکت نکرده است.
• انتخاب نمادهای کم‌نقدشونده.
• فروش استرادل بدون حد ضرر یا پوشش ریسک.

مثال عددی: استرانگل خرید

فرض کنید قیمت سهمی ۱٬۰۰۰ تومان است و تا یک ماه آینده، خبر مهمی مثل نتیجه یک مجمع یا تغییر نرخ خوراک منتظر آن است. به جای استرادل، استرانگل می‌خرید:

• خرید اختیار خرید با قیمت اعمال ۱٬۱۰۰ تومان به قیمت ۲۵ تومان
• خرید اختیار فروش با قیمت اعمال ۹۰۰ تومان به قیمت ۲۰ تومان
• هزینه کل: ۴۵ تومان به ازای هر سهم

نقاط سربه‌سر در سررسید:

• بالا: ۱٬۱۰۰ + ۴۵ = ۱٬۱۴۵ تومان (۱۴٫۵ درصد بالاتر از قیمت فعلی)
• پایین: ۹۰۰ − ۴۵ = ۸۵۵ تومان (۱۴٫۵ درصد پایین‌تر)

اگر قیمت در سررسید ۱٬۲۵۰ تومان باشد، سود = (۱٬۲۵۰ − ۱٬۱۰۰) − ۴۵ = ۱۰۵ تومان؛ یعنی بیش از دو برابر هزینه. اگر قیمت بین ۹۰۰ و ۱٬۱۰۰ تومان بماند، کل ۴۵ تومان از دست می‌رود.

مقایسه با استرادل: استرادل در قیمت اعمال ۱٬۰۰۰ ممکن است ۱۱۰ تومان هزینه داشته باشد و نقاط سربه‌سر آن ۸۹۰ و ۱٬۱۱۰ باشد؛ یعنی حرکت کوچک‌تری لازم است، اما هزینه بیشتر و زیان حداکثری بزرگ‌تری دارد. استرانگل ارزان‌تر است اما به حرکت بزرگ‌تری نیاز دارد.

مدیریت پوزیشن پیش از سررسید

بسیاری از معامله‌گران حرفه‌ای استرادل و استرانگل را تا سررسید نگه نمی‌دارند:

• خروج پس از رویداد: اگر قیمت پس از خبر حرکت بزرگی کرد، کل پوزیشن را ببندید یا حداقل سمت سودده را بفروشید. منتظر ماندن یعنی تحمل افت نوسان ضمنی و تتا.
• فروش سمت بازنده: پس از حرکت قوی در یک جهت، آپشن مخالف ارزش کمی دارد. گاهی فروش آن در همان روز، بخشی از هزینه را برمی‌گرداند.
• قانون زمان: اگر رویداد تا یک سوم پایانی عمر قرارداد رخ نداد و قیمت حرکتی نکرد، خروج و پذیرش زیان کوچک، اغلب بهتر از تحمل افت سریع تتا در روزهای آخر است.
• حد زیان: از ابتدا مشخص کنید اگر ارزش پوزیشن به نصف رسید، خارج می‌شوید.

انتخاب بین خرید و فروش نوسان

پرسش اصلی در این استراتژی‌ها این است: «آیا بازار حرکت آینده را کمتر از واقع قیمت‌گذاری کرده است؟» اگر نوسان ضمنی آپشن‌ها پایین است و انتظار رویداد مهمی دارید، خرید استرادل یا استرانگل منطقی‌تر است. اگر نوسان ضمنی پس از یک دوره پرهیجان بسیار بالا رفته و انتظار آرامش دارید، فروش این استراتژی‌ها ممکن است سودآور باشد؛ اما زیان بالقوه نامحدود یا بسیار بزرگ دارد و فقط برای معامله‌گران باتجربه با وجه تضمین کافی مناسب است. ماشین‌حساب اکسل این مقاله نقاط سربه‌سر و سود و زیان را برای قیمت‌های مختلف سررسید محاسبه می‌کند.

رویدادهای مناسب برای استرادل در بورس ایران

در بورس تهران، رویدادهایی که احتمال حرکت شدید قیمت دارند و می‌توانند فرصت استرادل باشند، عبارت‌اند از: اعلام نرخ‌های خوراک و محصول برای پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌ها، تصمیمات مجمع درباره تقسیم سود یا افزایش سرمایه، اخبار مذاکرات سیاسی که بر نرخ ارز اثر دارد، و انتشار گزارش‌های فصلی شرکت‌های بزرگ. پیش از این رویدادها، نوسان ضمنی آپشن‌ها را بررسی کنید؛ اگر بازار پیشاپیش حرکت بزرگی را قیمت‌گذاری کرده باشد، استرادل گران است.

دانلود فایل اکسل کاربردی این مقاله

فایل اکسل این مقاله سه برگه دارد: «راهنما»، «ماشین‌حساب» که با وارد کردن قیمت اعمال و پریمیوم اختیار خرید و فروش، هزینه کل، نقاط سربه‌سر بالا و پایین، حداکثر زیان و سود یا زیان در چند قیمت سررسید را برای استرادل یا استرانگل خرید محاسبه می‌کند، و «چک‌لیست» پیش از اجرا.

دانلود فایل اکسل این مقاله (رایگان)

فقط سلول‌های زرد را تغییر دهید؛ نتیجه در سلول‌های آبی خودکار حساب می‌شود. اعداد پیش‌فرض فرضی‌اند و باید با داده‌های واقعی خودتان جایگزین شوند.

جمع‌بندی

استرادل و استرانگل خرید استراتژی‌هایی برای سود از حرکت بزرگ قیمت در هر جهت هستند. استرادل از قیمت اعمال یکسان و استرانگل از قیمت‌های اعمال متفاوت و ارزان‌تر استفاده می‌کند. حداکثر زیان محدود به پریمیوم پرداختی است، اما تتا و افت نوسان ضمنی دشمن اصلی این استراتژی‌ها هستند. فقط وقتی اجرا کنید که انتظار حرکتی بزرگ‌تر از انتظار بازار دارید.

سؤالات متداول

استرانگل بهتر است یا استرادل؟

استرادل برای حرکت‌های متوسط مناسب‌تر است و استرانگل برای حرکت‌های بزرگ با هزینه کمتر. انتخاب به میزان حرکت مورد انتظار و بودجه شما بستگی دارد.

آیا می‌توان استرادل را روی صندوق‌های بورسی اجرا کرد؟

اگر برای صندوق مورد نظر اختیار معامله خرید و فروش فعال باشد، بله؛ برخی صندوق‌های طلا و شاخصی در بورس ایران اختیار معامله دارند.

استرادل خرید چه حداکثر زیانی دارد؟

حداکثر زیان استرادل خرید محدود و برابر مجموع پرمیوم پرداخت‌شده برای اختیار خرید و اختیار فروش است؛ این زیان زمانی رخ می‌دهد که قیمت در سررسید دقیقاً روی قیمت اعمال باشد.

استرادل در بورس ایران قابل اجراست؟

بله، در نمادهایی که اختیار خرید و فروش هم‌زمان با سررسید و قیمت اعمال یکسان دارند و نقدشوندگی کافی است.

بهترین زمان خرید استرادل کی است؟

وقتی انتظار حرکت بزرگ دارید اما نوسان ضمنی هنوز به‌شدت بالا نرفته است؛ معمولاً مدتی پیش از رویداد، نه درست قبل از آن.

اگر رویداد گذشت و قیمت حرکت نکرد چه کنیم؟

معمولاً بهتر است موقعیت را ببندید تا تتا باقی ارزش را از بین نبرد.

این مقاله صرفاً آموزشی است و توصیه خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست. پیش از هر تصمیم مالی، شرایط و ریسک‌پذیری خود را بسنجید.