بلاکچین ریپل (XRP Ledger) چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها

مقدمه: ریپل چیست و چه چیزی نیست؟

نام «ریپل» برای بسیاری از مبتدی‌ها دو چیز را با هم تداعی می‌کند: یک شبکه بلاکچین باز و یک شرکت که در حوزه پرداخت فعالیت دارد. این دو یکی نیستند. دفتر کل ریپل (XRP Ledger) یک شبکه باز است که هر کس می‌تواند از آن استفاده کند و شرکت‌های مختلفی روی آن کار می‌کنند. در این مقاله درباره خود سازوکار شبکه صحبت می‌کنیم، نه درباره شرکت یا وضعیت حقوقی آن.

تصویر ۱: چهار مفهوم کلیدی در دفتر کل ریپل

سازوکار این شبکه با بیت‌کوین و اتریوم تفاوت اساسی دارد: نه استخراج دارد و نه اثبات سهام. چهار مفهوم کلیدی آن را ساده توضیح می‌دهیم. مقاله قیمتی را بررسی یا پیش‌بینی نمی‌کند، توصیه سرمایه‌گذاری یا خرید و فروش نیست، هیچ شبکه یا صرافی را معرفی یا رد نمی‌کند و همه عددها فرضی و آموزشی‌اند. مشخصات فنی و عددهای واقعی (کارمزد و ذخیره) با تصمیم شبکه تغییر می‌کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود. وضعیت حقوقی و مقررات را هم از منابع رسمی کشور خود بخوانید. اگر با مفاهیم پایه آشنا نیستید، مقاله ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟ را بخوانید. برای مقایسه، مقاله‌های بلاکچین بیت‌کوین چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها و بلاکچین اتریوم چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها را ببینید.

مفهوم اول: شبکه با شرکت یکی نیست

چرا این تمایز مهم است؟

• شبکه: یک نرم‌افزار متن‌باز است که گره‌های متعدد اجرا می‌کنند. قواعدش را همه بررسی می‌کنند.
• شرکت‌ها: سازمان‌هایی هستند که از شبکه استفاده می‌کنند یا برای آن محصول می‌سازند. تصمیم‌های آن‌ها خودکار به معنی تصمیم شبکه نیست.
• دارایی بومی شبکه: ارز بومی شبکه برای پرداخت کارمزد و ذخیره حساب به کار می‌رود.

در عین حال، پرسش‌هایی مثل میزان تأثیر نهادهای مختلف بر شبکه، موضوع مشروع بررسی است و باید از منابع مستقل بررسی شود. این مقاله درباره آن‌ها قضاوت نمی‌کند.

مفهوم دوم: اجماع بدون استخراج

تفاوت با اثبات کار و اثبات سهام

در اثبات کار (استخراج) گره‌ها با مصرف انرژی رقابت می‌کنند و در اثبات سهام با وثیقه. در این شبکه، اعتبارسنج‌ها در دورهای کوتاه روی مجموعه تراکنش‌ها رأی می‌دهند و وقتی درصد کافی از آن‌ها موافق باشند، تراکنش‌ها نهایی می‌شوند. هر گره یک فهرست اعتبارسنج‌های معتمد دارد و فقط به رأی آن فهرست توجه می‌کند. برای تفاوت‌های اثبات کار و سهام، مقاله اثبات کار و اثبات سهام چه تفاوتی دارند؟ ۴ تفاوت در امنیت، انرژی و تمرکز را بخوانید.

مثال عددی فرضی

فرض کنید فهرست معتمد یک گره ۳۵ اعتبارسنج و آستانه توافق ۸۰٪ باشد:

• تعداد موافقت لازم: ۸۰٪ از ۳۵ می‌شود ۲۸.
• حداکثر اعتبارسنج ناسازگار یا ناپایدار قابل تحمل: ۳۵ منهای ۲۸ می‌شود ۷.

یعنی اگر بیش از ۷ نفر از فهرست در دسترس نباشند یا مخالفت کنند، تأیید متوقف می‌شود. این فقط مثال فرضی برای فهم مفهوم است و فهرست و آستانه واقعی را از مستندات رسمی بررسی کنید.

ریسک تمرکز

چون هر گره به فهرست معتمد خود تکیه می‌کند، میزان تنوع و استقلال اعضای فهرست اهمیت دارد. اگر اعضا به هم نزدیک یا وابسته باشند، ریسک تمرکز بالاتر می‌رود. این موضوع در بحث غیرمتمرکز بودن شبکه‌ها بررسی می‌شود. برای مقایسه انواع شبکه‌ها، مقاله انواع بلاکچین؛ عمومی، خصوصی و کنسرسیومی چه تفاوتی دارند؟ ۳ نوع و کاربرد هر کدام را ببینید.

مفهوم سوم: کارمزد سوزانده‌شده و ذخیره حساب

کارمزد خیلی کم، که از گردش خارج می‌شود

هر تراکنش مقدار بسیار کمی کارمزد دارد و این کارمزد سوزانده می‌شود، یعنی به کسی نمی‌رسد و از گردش خارج می‌شود. این کارمزد در زمان شلوغی بالا می‌رود. واحد کوچک شبکه یک میلیونیم واحد اصلی است.

فرض کنید کارمزد پایه هر تراکنش ۱۰ واحد کوچک باشد (۰٫۰۰۰۰۱ واحد اصلی):

• ۵۰ تراکنش در ماه: ۵۰۰ واحد کوچک؛ یعنی ۰٫۰۰۰۵ واحد اصلی.
• اگر کارمزد در شلوغی ۱۰۰ برابر شود: هر تراکنش ۱٬۰۰۰ واحد کوچک و ۵۰ تراکنش ۵۰٬۰۰۰ واحد کوچک؛ یعنی ۰٫۰۵ واحد اصلی.

همین نشان می‌دهد کارمزد معمولاً کم است ولی در شرایط شلوغ می‌تواند چندبرابر شود. ارقام فرضی‌اند.

ذخیره حساب

هر حساب باید مقداری از دارایی بومی را به‌عنوان ذخیره نگه دارد که قابل خرج کردن نیست. این ذخیره دو بخش دارد:

• ذخیره پایه: برای فعال بودن حساب.
• ذخیره به ازای هر آیتم: برای هر آیتم متعلق به حساب (مثل خط اعتماد یا سفارش باز) مقدار اضافه‌ای لازم است.

فرض کنید ذخیره پایه ۱۰ و ذخیره هر آیتم ۲ واحد اصلی باشد. اگر حسابی ۳ آیتم داشته باشد، ذخیره ۱۰ + ۳ × ۲ می‌شود ۱۶ واحد اصلی. با موجودی ۵۰ واحد، مقدار قابل خرج ۵۰ منهای ۱۶ یعنی ۳۴ واحد است. با تعداد آیتم‌های ۰ و ۱ و ۳ و ۱۰، ذخیره به ترتیب ۱۰ و ۱۲ و ۱۶ و ۳۰ می‌شود. نمودار دوم همین را نشان می‌دهد. مقدار واقعی ذخیره‌ها ممکن است تغییر کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود.

تصویر ۲: ذخیره فرضی حساب با افزایش تعداد آیتم‌های متعلق

نکته درباره حساب جدید

ارسال دارایی به آدرسی که هنوز فعال نشده، ممکن است به خاطر ذخیره پایه ناموفق شود یا نیازمند مقدار حداقلی باشد. این قاعده را پیش از ارسال بررسی کنید.

مفهوم چهارم: ریسک‌ها و اشتباهات رایج

برچسب مقصد

بسیاری از صرافی‌ها یک آدرس مشترک برای همه کاربران دارند و کاربران را با یک برچسب مقصد تشخیص می‌دهند. اگر هنگام انتقال این برچسب را وارد نکنید یا اشتباه وارد کنید، ممکن است دارایی به حساب شما نرسد یا برگرداندنش نیازمند پشتیبانی و زمان باشد. ممکن است هرگز بازیابی نشود. همیشه ابتدا مبلغ کوچک آزمایش کنید.

سایر ریسک‌ها

• اشتباه در شبکه: ارسال به شبکه‌ای که مقصد پشتیبانی نمی‌کند. مقاله شبکه‌های سازگار با اتریوم چیست؟ ۴ نکته درباره زنجیره‌های صرافی‌ها و لایه دوم را ببینید.
• دارایی‌های صادرشده: هر دارایی غیر از ارز بومی روی خط اعتماد به یک صادرکننده وابسته است و ریسک اعتماد دارد. درباره ریسک استیبل‌کوین‌ها مقاله استیبل‌کوین چیست؟ ۴ نوع رایج و ریسک‌های پنهان آن‌ها را بخوانید.
• کلاهبرداری: مقاله کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج را بخوانید.
• امنیت کیف پول: مقاله امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را ببینید.
• ریسک مقررات: وضعیت حقوقی در کشورها متفاوت و در حال تغییر است؛ از منابع رسمی بررسی کنید.

نکات مهم برای ارزیابی درست

• شبکه و شرکت را جدا کنید.
• ذخیره حساب را در نظر بگیرید. همه موجودی قابل خرج نیست.
• برچسب مقصد را فراموش نکنید.
• مشخصات را از منبع رسمی بگیرید. کارمزد و ذخیره ممکن است تغییر کند.
• قیمت پرنوسان است. این مقاله هیچ پیش‌بینی یا توصیه‌ای ندارد.
• قوانین هر کشور متفاوت است و باید از منابع رسمی بررسی شود.

دانلود فایل اکسل کاربردی این مقاله

برای تمرین عملی، یک فایل اکسل شش‌برگه‌ای آماده کرده‌ایم: فایل اکسل این مقاله. برگه‌های آن راهنما، ذخیره حساب، کارمزد تراکنش، اجماع، چک‌لیست و نمودار هستند.

دانلود فایل اکسل این مقاله (رایگان)

• در برگه «ذخیره حساب» موجودی، ذخیره پایه، ذخیره هر آیتم و تعداد آیتم‌ها را وارد می‌کنید و ذخیره کل و مقدار قابل خرج را می‌بینید.
• در برگه «کارمزد تراکنش» کارمزد پایه، ضریب شلوغی و تعداد تراکنش را وارد می‌کنید و هزینه ماهانه را می‌بینید.
• در برگه «اجماع» اندازه فهرست و آستانه توافق را وارد می‌کنید و تعداد موافقت لازم را می‌بینید.
• چک‌لیست انتقال امن (شامل برچسب مقصد) و نمودار هم برای مرور و تصویرسازی‌اند.

سلول‌های زرد ورودی‌اند. عددهای نمونه فرضی‌اند و با مقادیر واقعی شبکه یکسان نیستند.

اشتباهات رایج مبتدی‌ها

• یکی دانستن شبکه و شرکت.
• فراموش کردن برچسب مقصد هنگام واریز به صرافی.
• تصور اینکه همه موجودی قابل خرج است.
• ارسال به آدرس فعال‌نشده بدون بررسی.
• انتخاب شبکه اشتباه هنگام برداشت یا واریز.
• اعتماد به دارایی صادرشده بدون شناخت صادرکننده.
• تکیه بر منابع غیررسمی برای ارقام شبکه.
• نادیده گرفتن قوانین کشور.

سؤالات متداول

بلاکچین ریپل چیست؟

شبکه‌ای باز با نام دفتر کل ریپل که تراکنش‌ها را با اجماع اعتبارسنج‌ها نهایی می‌کند و استخراج ندارد.

آیا ریپل یک شرکت است؟

شرکتی با این نام وجود دارد، ولی شبکه باز جداست. در این مقاله درباره سازوکار شبکه بحث شد.

اجماع چگونه انجام می‌شود؟

اعتبارسنج‌ها در دورهای کوتاه رأی می‌دهند و با رسیدن توافق به آستانه، تراکنش‌ها نهایی می‌شوند.

کارمزد تراکنش چه می‌شود؟

سوزانده می‌شود و به کسی نمی‌رسد.

ذخیره حساب چیست؟

مقداری از دارایی بومی که باید در حساب بماند و قابل خرج نیست؛ با تعداد آیتم‌های حساب زیاد می‌شود.

برچسب مقصد چیست؟

شناسه‌ای که صرافی‌ها برای تشخیص حساب شما در یک آدرس مشترک به کار می‌برند.

فایل اکسل را چگونه استفاده کنم؟

فقط سلول‌های زرد را تغییر دهید. عددهای نمونه فرضی‌اند و باید با مقادیر واقعی از منابع رسمی جایگزین شوند.

جمع‌بندی

چهار مفهوم کلیدی دفتر کل ریپل عبارت‌اند از: تفاوت شبکه و شرکت، اجماع با فهرست معتمد بدون استخراج، کارمزد سوزانده‌شده و ذخیره حساب، و ریسک‌هایی مثل تمرکز فهرست و برچسب مقصد. این مقاله فقط سازوکار را توضیح می‌دهد و درباره قیمت، شرکت یا وضعیت حقوقی قضاوت نمی‌کند. مشخصات را از منابع رسمی بررسی کنید، همیشه ابتدا مبلغ کوچک آزمایش کنید و قوانین کشور خود را از منابع رسمی ببینید.

برای ادامه یادگیری، مقاله‌های ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟، شبکه‌های سازگار با اتریوم چیست؟ ۴ نکته درباره زنجیره‌های صرافی‌ها و لایه دوم، کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج و امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را بخوانید و فایل اکسل را دانلود کنید.

فراموش نکنید فایل اکسل رایگان این مقاله را دانلود کنید.

سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً آموزشی است و توصیه سرمایه‌گذاری، فنی، خرید یا فروش نیست، قیمتی را پیش‌بینی نمی‌کند و هیچ ارز، شبکه، شرکت، صرافی یا پروژه‌ای را معرفی یا رد نمی‌کند. بازار ارز دیجیتال بسیار پرنوسان و پرریسک است و ممکن است بخشی یا همه سرمایه از بین برود. مشخصات فنی شبکه‌ها با ارتقاها تغییر می‌کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود. قوانین مربوط به ارز دیجیتال در کشورها متفاوت و در حال تغییر است؛ آن‌ها را از منابع رسمی بررسی کنید. عددها و سناریوها فرضی‌اند. پیش از هر تصمیم با متخصص مجاز مشورت کنید.