جفت‌ارزهای اصلی فارکس و همبستگی بین آن‌ها؛ ۴ نکته برای کاهش ریسک

مقدمه: چهار معامله جدا، شاید فقط یک شرط بزرگ

فرض کنید معامله‌گری سه جفت‌ارز مختلف را همزمان خرید می‌کند و یکی را می‌فروشد و فکر می‌کند ریسکش پخش شده است. اما اگر هر چهار معامله در عمل به یک ارز وابسته باشند، آن‌ها چهار شرط جدا نیستند؛ یک شرط بزرگ روی همان ارزند. به همین دلیل شناخت جفت‌ارزها و همبستگی بین آن‌ها برای مدیریت ریسک ضروری است.

تصویر ۱: چهار نکته درباره جفت‌ارزها و همبستگی

در این مقاله چهار نکته را مرور می‌کنیم: ساختار جفت‌ارز (ارز پایه و مقابل)، معنی همبستگی و ضریب آن، جمع‌بستن ریسک معاملات همبسته و بازبینی منظم همبستگی. همه عددها و قیمت‌ها فرضی و آموزشی‌اند و نمونه واقعی بازار نیستند. این مقاله توصیه معامله یا معرفی بروکر نیست و معامله با اهرم ممکن است همه سرمایه را از بین ببرد. اگر هنوز با پایه‌ها آشنا نیستید، مقاله ۵ نکته کلیدی برای شروع فارکس از صفر و پیپ، لات و ارزش پیپ را ببینید.

نکته اول: هر جفت‌ارز دو ارز دارد

در فارکس همیشه دو ارز را در برابر هم معامله می‌کنید. در جفتی مثل یورو به دلار، ارز اول ارز پایه و ارز دوم ارز مقابل (یا ارز نقل‌قول) است. قیمت نشان می‌دهد برای یک واحد ارز پایه، چند واحد ارز مقابل لازم است.

نتیجه مهم برای ریسک این است:

• خرید جفت‌ارز یعنی خرید ارز پایه و فروش ارز مقابل.
• فروش جفت‌ارز یعنی فروش ارز پایه و خرید ارز مقابل.

بنابراین هر معامله در واقع دو موضع همزمان دارد. خرید یورو به دلار یعنی «قوی شدن یورو در برابر دلار» و همزمان «ضعیف شدن دلار در برابر یورو». اگر این را فراموش کنید، ارز مشترک بین معاملات را نمی‌بینید.

جفت‌ارزهای اصلی

جفت‌ارزهایی که یک طرفشان دلار آمریکا است و ارز طرف دیگر از اقتصادهای بزرگ می‌آید، معمولاً جفت‌ارزهای اصلی (ماژور) نامیده می‌شوند و عموماً نقدشوندگی بالاتر و اسپرد معمولاً کمتری دارند. فهرست دقیق آن‌ها در منابع مختلف کمی متفاوت است، ولی بیشتر منابع یورو، پوند، ین، فرانک سوئیس، دلار استرالیا، دلار کانادا و دلار نیوزیلند در برابر دلار آمریکا را شامل می‌دانند. جفت‌ارزهایی که دلار ندارند، کراس نام دارند.

نکته دوم: همبستگی را بخوانید

همبستگی نشان می‌دهد دو جفت‌ارز تا چه حد هم‌جهت یا خلاف‌جهت حرکت می‌کنند. ضریب همبستگی عددی بین منفی یک و مثبت یک است:

• نزدیک مثبت یک: معمولاً هم‌جهت حرکت می‌کنند.
• نزدیک صفر: رابطه خطی چشمگیری دیده نمی‌شود.
• نزدیک منفی یک: معمولاً خلاف هم حرکت می‌کنند.

مثال عددی (فرضی)

در فایل اکسل این مقاله سه سری ۱۲ قیمتی فرضی آمده که سری الف شبیه یورو به دلار، سری ب شبیه پوند به دلار و سری ج شبیه دلار به فرانک است. همبستگی بازده‌ها (تغییر درصدی هر قیمت نسبت به قبلی) چنین به دست می‌آید: بین الف و ب حدود ۰٫۹۷ (مثبت و قوی)، بین الف و ج حدود منفی ۰٫۹۹ و بین ب و ج حدود منفی ۰٫۹۸. یعنی در این داده فرضی الف و ب تقریباً هم‌جهت‌اند و هر دو تقریباً خلاف ج.

چرا چنین چیزی رخ می‌دهد؟ وقتی دو جفت ارز مقابل یکسان دارند، رفتار آن ارز مشترک، سهم زیادی در حرکت هر دو دارد. در جفتی که دلار ارز پایه است و جفتی که دلار ارز مقابل است، قدرت یا ضعف دلار در جهت مخالف آن‌ها را می‌کشد. در نمونه ما همین منطق ساده را می‌بینید. در بازار واقعی چنین رابطه‌ای تاریخی بوده، ولی همیشه برقرار نیست؛ بخش بعد را ببینید.

هشدار درباره تفسیر

همبستگی علت و معلول نمی‌گوید؛ فقط هم‌حرکتی را در یک دوره می‌سنجد. ۱۲ قیمت هم نمونه‌ای بسیار کوچک است و فقط برای فهم روش آمده است. اندازه دوره، بازه زمانی و شرایط بازار ضریب را تغییر می‌دهند.

نکته سوم: ریسک معاملات همبسته را جمع ببندید

وقتی چند معامله همبسته دارید، ریسک آن‌ها مستقل نیست. دو راه ساده برای دیدن آن:

راه اول: بدترین حالت

اگر دو معامله هم‌جهت روی جفت‌ارزهای با همبستگی بسیار بالا باز کرده‌اید و هر کدام ۱ درصد ریسک دارند، در بدترین حالت هر دو حد ضرر فعال می‌شود و ۲ درصد حساب از دست می‌رود، نه ۱ درصد. پس سقف ریسک کل را بر اساس مجموع حساب کنید. مقاله مدیریت سرمایه در فارکس در این باره سقف‌ها را شرح داده است.

راه دوم: تقریب آماری

یک تقریب ساده برای ریسک ترکیبی دو معامله هم‌جهت این است: جذر مجموع مربع ریسک‌ها به‌علاوه دو برابر حاصل‌ضرب همبستگی در دو ریسک. با دو ریسک ۱ درصدی، اگر همبستگی ۱ باشد ریسک ترکیبی ۲ درصد، با همبستگی ۰٫۸ حدود ۱٫۹۰ درصد، با همبستگی صفر حدود ۱٫۴۱ درصد و با همبستگی منفی ۱ صفر می‌شود (دو معامله هم‌جهت یکدیگر را خنثی می‌کنند). این فرمول فقط تقریب است و در موقعیت‌های واقعی تضمینی نمی‌دهد. نتیجه عملی: با همبستگی بالا، دو معامله تقریباً یک معامله دوبرابر حجم‌اند.

مواجهه خالص هر ارز

بهترین راه عملی برای دیدن ریسک پنهان، حساب کردن مواجهه خالص هر ارز است. فرض کنید چهار معامله فرضی داریم: خرید یورو به دلار با ریسک ۱ درصد، خرید پوند به دلار با ریسک ۱ درصد، فروش دلار به ین با ریسک ۱ درصد و خرید دلار استرالیا در برابر دلار آمریکا با ریسک ۰٫۵ درصد. مواجهه خالص دلار: در هر چهار معامله دلار در سمت فروش قرار می‌گیرد، یعنی منفی ۱ و منفی ۱ و منفی ۱ و منفی ۰٫۵؛ جمعاً منفی ۳٫۵ درصد. یورو، پوند و ین هر کدام مثبت ۱ درصد و دلار استرالیا مثبت ۰٫۵ درصد. یعنی کل ریسک این چهار معامله ۳٫۵ درصد است و تمام آن روی ضعیف شدن دلار متمرکز است. چهار معامله جدا، اما در عمل یک شرط بزرگ.

تصویر ۲: مواجهه خالص هر ارز در چهار معامله فرضی

این محاسبه را در برگه مواجهه ارزی فایل اکسل خودکار انجام می‌دهد. اگر سهم یک ارز از مجموع ریسک بسیار بالا باشد، یا معاملات را کم کنید، یا ریسک هر کدام را پایین بیاورید، یا دست‌کم بدانید که عملاً یک موضع بزرگ دارید.

نکته چهارم: همبستگی ثابت نیست

شاید مهم‌ترین نکته همین باشد. همبستگی بین جفت‌ارزها در طول زمان تغییر می‌کند. ممکن است در یک دوره بسیار بالا باشد و در دوره دیگر ضعیف یا حتی معکوس شود. دلایل متعددند: تغییر سیاست‌های پولی، خبرهای مهم، تغییر ریسک‌پذیری بازار و رویدادهای خاص یک کشور. مقاله تحلیل بنیادی فارکس و خبرهای اقتصادی را برای اثر خبرها بخوانید.

پیامد عملی: به همبستگی‌هایی که از جدول‌های آماده یا حافظه می‌گیرید اعتماد مطلق نکنید. هر چند وقت یک بار، با بازه‌های مختلف (مثلاً ۳۰ و ۹۰ دوره) آن را دوباره حساب کنید و ببینید آیا ثابت مانده است. همچنین توجه کنید در شرایط بحران یا خبر شدید، بسیاری از همبستگی‌ها ممکن است ناگهان تغییر کنند و ریسک واقعی بزرگ‌تر از تصور شود. تنها یک راه مطمئن‌تر وجود دارد: سقف ریسک کل را رعایت کنید، حتی اگر همبستگی پایین به نظر برسد.

چند قانون ساده برای کاهش ریسک

۱. پیش از ورود، ارز مشترک و جهت همه معاملات باز را بنویسید.

۲. معاملات همبسته را یک ریسک بزرگ‌تر حساب کنید یا حجم هر کدام را کوچک‌تر بگیرید.

۳. سقف ریسک کل را تعیین کنید و در مثال مقاله مدیریت سرمایه، آن را رعایت کنید.

۴. همبستگی را در بازه‌های مختلف بازبینی کنید و به یک عدد بسنده نکنید.

۵. خبرهای مهم ارزهای معاملات را بررسی کنید.

۶. ریسک تجمعی را در ژورنال ثبت کنید. مقاله ژورنال معاملاتی فارکس را ببینید.

۷. اول در دمو تمرین کنید. مقاله حساب دمو یا حساب واقعی فارکس را بخوانید.

اشتباهات رایج درباره جفت‌ارزها و همبستگی

• باز کردن چند معامله هم‌جهت روی جفت‌ارزهای همبسته و تصور «تنوع».
• نادیده گرفتن ارز مشترک (مثلاً دلار در چهار معامله).
• اعتماد به یک جدول همبستگی ثابت.
• تفسیر همبستگی به‌عنوان علت و معلول.
• استفاده از نمونه بسیار کوچک برای نتیجه‌گیری.
• ندیدن اثر خبر بر چند جفت‌ارز همزمان.
• تصور اینکه همبستگی منفی همیشه پوشش ریسک است. معامله مخالف روی جفت‌ارز همبسته منفی، ریسک را حذف نمی‌کند و هزینه و پیچیدگی اضافه می‌کند.
• تنظیم نکردن سقف ریسک کل.

دانلود فایل اکسل کاربردی این مقاله

برای محاسبه، فایل اکسل این مقاله را آماده کرده‌ایم. شش برگه دارد: راهنما، همبستگی برای محاسبه ضریب بین سه سری قیمت، ریسک ترکیبی برای دو معامله هم‌جهت، مواجهه ارزی برای محاسبه مواجهه خالص هر ارز در معاملات باز، چک‌لیست و نمودار مواجهه.

دانلود فایل اکسل این مقاله (رایگان)

فقط سلول‌های زرد را تغییر دهید؛ نتیجه در سلول‌های آبی و نمودار به‌روز می‌شود. قیمت‌ها و معاملات نمونه فرضی‌اند و می‌توانید داده‌های خودتان را جایگزین کنید.

سؤالات متداول

جفت‌ارز اصلی چیست؟

جفت‌ارزی که یک طرف آن دلار آمریکا و طرف دیگر ارز یک اقتصاد بزرگ است و معمولاً نقدشوندگی بالایی دارد.

ارز پایه و ارز مقابل چیست؟

ارز اول جفت، ارز پایه و ارز دوم، ارز مقابل است؛ قیمت نشان می‌دهد یک واحد پایه چند واحد مقابل است.

همبستگی جفت‌ارزها یعنی چه؟

میزان هم‌جهت یا خلاف‌جهت حرکت کردن دو جفت‌ارز، با عددی بین منفی یک تا مثبت یک.

چرا همبستگی برای ریسک مهم است؟

چون چند معامله همبسته در عمل یک موضع بزرگ‌تر می‌سازند و ریسک مستقل نیستند.

آیا همبستگی ثابت است؟

خیر؛ با زمان، خبرها و شرایط بازار تغییر می‌کند و باید بازبینی شود.

آیا همبستگی منفی یعنی پوشش کامل ریسک؟

خیر؛ همبستگی منفی تضمین نیست و ممکن است در شرایط مختلف تغییر کند.

چند معامله همزمان مناسب است؟

عدد ثابتی وجود ندارد؛ باید سقف ریسک کل و ارز مشترک معاملات را بسنجید.

فایل اکسل را چگونه استفاده کنم؟

معاملات باز و قیمت‌ها را در سلول‌های زرد وارد کنید و مواجهه ارزی و همبستگی را ببینید.

جمع‌بندی

چهار نکته این مقاله: هر جفت‌ارز دو موضع دارد، همبستگی عددی بین منفی یک و مثبت یک است، ریسک معاملات همبسته را باید جمع بست و همبستگی ثابت نیست. پیش از هر معامله، ارز مشترک و جهت معاملات باز را بررسی کنید و سقف ریسک کل را رعایت کنید. همه عددها فرضی‌اند و معامله با اهرم ممکن است همه سرمایه را از بین ببرد.

برای ادامه یادگیری، مقاله‌های مدیریت سرمایه در فارکس، اشتباهات اهرم و مارجین فارکس، ژورنال معاملاتی فارکس و تحلیل تکنیکال فارکس برای مبتدی‌ها را بخوانید و فایل اکسل را دانلود کنید.

فراموش نکنید فایل اکسل رایگان این مقاله را دانلود کنید.

سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً آموزشی است و توصیه سرمایه‌گذاری، معامله یا معرفی بروکر و پلتفرم خاصی نیست. همبستگی ثابت نیست و آینده را پیش‌بینی نمی‌کند. معاملات فارکس، به‌ویژه با اهرم، ریسک بسیار بالایی دارند و ممکن است بخشی یا همه سرمایه را از بین ببرند. قیمت‌ها و عددهای مثال‌ها فرضی‌اند و به هیچ بازار یا معامله واقعی مربوط نیستند. پیش از هر تصمیم با مشاور مالی مجاز مشورت کنید و قوانین جاری را از منابع رسمی بررسی کنید.