پولکادات و کازماس چه هستند؟ ۴ مفهوم برای شبکه‌های به‌هم‌پیوسته

مقدمه: به‌جای یک زنجیره بزرگ، شبکه‌ای از زنجیره‌ها

در سال‌های اولیه بلاکچین، ایده اصلی این بود که همه چیز روی یک زنجیره اجرا شود. اما یک زنجیره واحد با افزایش کاربران شلوغ می‌شود و کارمزدش بالا می‌رود. دو پروژه معروف، پولکادات و کازماس، رویکردی دیگر را دنبال می‌کنند: ساخت شبکه‌ای از زنجیره‌های به‌هم‌پیوسته که هر کدام کاربرد مشخصی دارند. اسم هر دو شبیه به‌نظر می‌رسد ولی جزئیات طراحی‌شان متفاوت است و این تفاوت‌ها اهمیت دارد.

تصویر ۱: چهار مفهوم کلیدی در شبکه‌های به‌هم‌پیوسته

در این مقاله چهار مفهوم کلیدی را ساده توضیح می‌دهیم. مقاله قیمتی را بررسی یا پیش‌بینی نمی‌کند، توصیه سرمایه‌گذاری یا خرید و فروش نیست، هیچ شبکه یا پروژه‌ای را معرفی یا رد نمی‌کند و همه عددها فرضی و آموزشی‌اند. طراحی و نام‌گذاری این پروژه‌ها با ارتقاها تغییر می‌کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود. اگر با مفاهیم پایه آشنا نیستید، مقاله ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟ را بخوانید. برای آشنایی با مفهوم لایه‌ها، مقاله بلاکچین لایه اول و لایه دوم چیست؟ ۴ تفاوت و دلیل وجود لایه دوم را ببینید.

مفهوم اول: زنجیره‌های متصل در برابر زنجیره واحد

ایده اصلی

در این رویکرد، هر زنجیره برای یک کاربرد ساخته می‌شود، مثلاً یک زنجیره برای مبادله، یکی برای هویت یا یکی برای یک بازی. زنجیره‌ها از طریق ساز و کاری به هم متصل می‌شوند و می‌توانند پیام یا دارایی رد و بدل کنند. مزیت اصلی این است که بار بین زنجیره‌ها تقسیم می‌شود و هر زنجیره می‌تواند قواعد خودش را داشته باشد.

تفاوت کلی دو پروژه (به زبان ساده)

• پولکادات: معمولاً به شکل یک زنجیره مرکزی و چند زنجیره متصل به آن توضیح داده می‌شود که از امنیت مشترک استفاده می‌کنند.
• کازماس: معمولاً به شکل چند زنجیره برنامه‌محور مستقل توضیح داده می‌شود که هر کدام تأییدکننده‌ها و حاکمیت خودشان را دارند و با یک پروتکل ارتباطی به هم وصل می‌شوند.

این توصیف خلاصه و ساده است؛ هر دو پروژه گزینه‌ها و ارتقاهایی دارند که باید از مستندات رسمی بررسی شود. برای مقایسه با یک شبکه تک‌زنجیره، مقاله بلاکچین اتریوم چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها را ببینید.

مفهوم دوم: امنیت مشترک یا مستقل

دو مدل امنیتی

• امنیت مشترک: زنجیره‌ها از مجموعه بزرگی از تأییدکننده‌ها و سهم‌گذاری مشترک بهره می‌برند. یک زنجیره کوچک هم از امنیت مجموعه بزرگ سود می‌برد.
• امنیت مستقل: هر زنجیره تأییدکننده‌ها و سهم‌گذاری خودش را دارد. استقلال و انعطاف بیشتر است، ولی زنجیره‌های کوچک سهم‌گذاری کمتر و امنیت ضعیف‌تری دارند.

مثال عددی فرضی

برای فهم مفهوم از یک قاعده ساده‌شده استفاده می‌کنیم: هزینه حمله برابر یک‌سوم کل سهم‌گذاری امنیتی باشد (در شبکه واقعی این رابطه به نوع اجماع بستگی دارد). فرض کنید سه زنجیره مستقل با سهم‌گذاری ۹۰ و ۱۵۰ و ۶۰ واحد فرضی داشته باشیم:

• زنجیره اول: ۹۰ تقسیم بر ۳ می‌شود ۳۰.
• زنجیره دوم: ۱۵۰ تقسیم بر ۳ می‌شود ۵۰.
• زنجیره سوم: ۶۰ تقسیم بر ۳ می‌شود ۲۰.

حالا فرض کنید هر سه زنجیره از یک استخر مشترک با سهم‌گذاری ۹۰۰ واحد استفاده کنند: هزینه حمله برای همه ۹۰۰ تقسیم بر ۳ یعنی ۳۰۰ است. ضعیف‌ترین زنجیره مستقل ۲۰ و مشترک ۳۰۰ است؛ ۱۵ برابر. نمودار دوم همین مقایسه را نشان می‌دهد. البته این فقط یک مدل ساده است. امنیت مشترک هم مصالحه دارد، مثلاً وابستگی به قواعد و محدودیت‌های مجموعه مرکزی و ریسک تمرکز. برای مفاهیم اثبات کار و سهم‌گذاری، مقاله اثبات کار و اثبات سهام چه تفاوتی دارند؟ ۴ تفاوت در امنیت، انرژی و تمرکز را ببینید.

تصویر ۲: هزینه فرضی حمله به زنجیره: امنیت مستقل در برابر مشترک

مفهوم سوم: ارتباط بین زنجیره‌ها

پروتکل پیام‌رسانی

زنجیره‌های متصل برای کار با هم به پروتکل ارتباطی نیاز دارند که پیام یا دارایی را بین آن‌ها جابه‌جا کند. هر انتقال معمولاً چند بخش دارد: کارمزد زنجیره مبدأ، کارمزد زنجیره مقصد، هزینه واسطه‌ای که پیام را می‌رساند و گاهی درصدی از مبلغ.

مثال عددی فرضی

فرض کنید کارمزد مبدأ ۲ واحد، مقصد ۱ واحد و هزینه واسطه ۱ واحد باشد و یک‌پنجم درصد مبلغ (۰٫۲٪) هم اضافه شود. برای یک انتقال ۵۰۰ واحدی:

• هزینه ثابت: ۲ + ۱ + ۱ می‌شود ۴ واحد.
• هزینه درصدی: ۰٫۲٪ از ۵۰۰ می‌شود ۱ واحد.
• هزینه هر انتقال: ۵ واحد.
• ۱۰ انتقال در ماه: ۵۰ واحد.

این ارقام فرضی‌اند و واقعی هر شبکه متفاوت است.

چرا تعداد اتصال‌ها مهم است؟

اگر هر زنجیره بخواهد با همه زنجیره‌های دیگر مستقیم وصل شود، تعداد اتصال‌ها به‌سرعت زیاد می‌شود: برای n زنجیره، n × (n − 1) ÷ ۲ اتصال. برای ۳ و ۵ و ۱۰ و ۲۰ زنجیره، این تعداد ۳ و ۱۰ و ۴۵ و ۱۹۰ می‌شود. اگر یک مرکز واسطه وجود داشته باشد و هر زنجیره فقط به آن وصل شود، تعداد اتصال‌ها همان ۳ و ۵ و ۱۰ و ۲۰ است. این تفاوت نشان می‌دهد چرا طراحی مرکز واسطه یا «هاب» مهم است، ولی مرکز واسطه خودش می‌تواند ریسک تمرکز و نقطه شکست باشد.

مفهوم چهارم: ریسک‌ها و محدودیت‌ها

• پیچیدگی: هر ارتباط بین زنجیره‌ها سطح حمله جدیدی ایجاد می‌کند.
• ریسک پل و پیام‌رسان: پل‌ها و واسطه‌ها از رایج‌ترین نقاط ضعف در گذشته بوده‌اند. مقاله شبکه‌های سازگار با اتریوم چیست؟ ۴ نکته درباره زنجیره‌های صرافی‌ها و لایه دوم را بخوانید.
• زنجیره‌های ضعیف: در مدل امنیت مستقل، زنجیره با سهم‌گذاری کم ریسک بیشتری دارد.
• تمرکز تأییدکننده‌ها: اگر چند بازیگر بزرگ سهم زیادی داشته باشند، ریسک تمرکز بالا می‌رود. برای مقایسه انواع شبکه‌ها، مقاله انواع بلاکچین؛ عمومی، خصوصی و کنسرسیومی چه تفاوتی دارند؟ ۳ نوع و کاربرد هر کدام را ببینید.
• ریسک برنامه‌ها: قراردادها و برنامه‌ها ممکن است باگ داشته باشند؛ مقاله دیفای چیست؟ ۴ مفهوم پایه و ریسک‌های آن برای مبتدی‌ها را بخوانید.
• کلاهبرداری: مقاله کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج و امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را ببینید.

نکات مهم برای ارزیابی درست

• اسم مشابه یعنی طراحی مشابه نیست. هر پروژه را جداگانه بخوانید.
• امنیت هر زنجیره را بپرسید. مشترک است یا مستقل؟
• هر ارتباط بین زنجیره‌ها هزینه و ریسک دارد.
• از پل‌ها و لینک‌های ناشناس دوری کنید و ابتدا مبلغ کوچک بفرستید.
• قیمت پرنوسان است. این مقاله هیچ پیش‌بینی یا توصیه‌ای ندارد.
• قوانین هر کشور متفاوت است و باید از منابع رسمی بررسی شود.

دانلود فایل اکسل کاربردی این مقاله

برای تمرین عملی، یک فایل اکسل شش‌برگه‌ای آماده کرده‌ایم: فایل اکسل این مقاله. برگه‌های آن راهنما، امنیت زنجیره‌ها، هزینه پیام، اتصال زنجیره‌ها، چک‌لیست و نمودار هستند.

دانلود فایل اکسل این مقاله (رایگان)

• در برگه «امنیت زنجیره‌ها» سهم‌گذاری هر زنجیره و استخر مشترک را وارد می‌کنید و هزینه حمله فرضی را می‌بینید.
• در برگه «هزینه پیام» کارمزدها، درصد و مبلغ را وارد می‌کنید و هزینه هر انتقال و ماهانه را می‌بینید.
• در برگه «اتصال زنجیره‌ها» تعداد اتصال در دو مدل را می‌بینید.
• چک‌لیست ارزیابی و نمودار هم برای مرور و تصویرسازی‌اند.

سلول‌های زرد ورودی‌اند. عددهای نمونه فرضی‌اند و با مقادیر واقعی شبکه یکسان نیستند.

اشتباهات رایج مبتدی‌ها

• یکی دانستن پولکادات و کازماس به‌خاطر شباهت ظاهری.
• تصور اینکه همه زنجیره‌های متصل امنیت یکسان دارند.
• بی‌توجهی به هزینه و ریسک انتقال بین زنجیره‌ها.
• انتخاب زنجیره اشتباه هنگام انتقال.
• اعتماد به پل یا سایت ناشناس و تأیید مجوزها بدون خواندن.
• تکیه بر منابع غیررسمی برای مشخصات فنی.
• ارسال مبلغ زیاد بدون آزمایش.
• نادیده گرفتن قوانین کشور.

سؤالات متداول

شبکه به‌هم‌پیوسته یعنی چه؟

مجموعه‌ای از زنجیره‌ها که با پروتکلی با هم ارتباط دارند و هر کدام کاربرد خودشان را دارند.

تفاوت کلی پولکادات و کازماس چیست؟

به‌طور ساده، یکی بیشتر بر امنیت مشترک و دیگری بر زنجیره‌های مستقل تکیه دارد. جزئیات را از مستندات رسمی بخوانید.

امنیت مشترک یعنی چه؟

چند زنجیره از یک مجموعه بزرگ تأییدکننده و سهم‌گذاری بهره می‌برند.

آیا امنیت مشترک همیشه بهتر است؟

خیر. مصالحه دارد، مثل وابستگی به مجموعه مرکزی و ریسک تمرکز.

ارتباط بین زنجیره‌ها چه ریسکی دارد؟

پل‌ها و واسطه‌ها، باگ قرارداد و کلاهبرداری.

چرا تعداد اتصال‌ها مهم است؟

چون با رشد تعداد زنجیره‌ها اتصال مستقیم همه به همه بسیار زیاد می‌شود.

فایل اکسل را چگونه استفاده کنم؟

فقط سلول‌های زرد را تغییر دهید. عددهای نمونه فرضی‌اند و باید با مقادیر واقعی از منابع رسمی جایگزین شوند.

جمع‌بندی

چهار مفهوم کلیدی شبکه‌های به‌هم‌پیوسته عبارت‌اند از: زنجیره‌های متصل به‌جای زنجیره واحد، امنیت مشترک یا مستقل، ارتباط بین زنجیره‌ها و ریسک‌ها. پولکادات و کازماس هر دو این ایده را دنبال می‌کنند ولی در طراحی تفاوت دارند و باید جداگانه بررسی شوند. این مقاله فقط سازوکار را توضیح می‌دهد و درباره قیمت یا برتری پروژه‌ها قضاوت نمی‌کند. مشخصات را از منابع رسمی بررسی کنید، ابتدا مبلغ کوچک آزمایش کنید و قوانین کشور خود را از منابع رسمی ببینید.

برای ادامه یادگیری، مقاله‌های ارز دیجیتال و بلاکچین چیست؟، بلاکچین آوالانچ چگونه کار می‌کند؟ ۴ مفهوم کلیدی برای مبتدی‌ها، کلاهبرداری در ارز دیجیتال؛ ۵ روش رایج و امنیت حساب و کیف پول ارز دیجیتال؛ ۵ لایه حفاظت برای مبتدی‌ها را بخوانید و فایل اکسل را دانلود کنید.

فراموش نکنید فایل اکسل رایگان این مقاله را دانلود کنید.

سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً آموزشی است و توصیه سرمایه‌گذاری، فنی، خرید یا فروش نیست، قیمتی را پیش‌بینی نمی‌کند و هیچ ارز، شبکه، پل، صرافی یا پروژه‌ای را معرفی یا رد نمی‌کند. بازار ارز دیجیتال بسیار پرنوسان و پرریسک است و ممکن است بخشی یا همه سرمایه از بین برود. مشخصات فنی شبکه‌ها با ارتقاها تغییر می‌کند و باید از مستندات رسمی بررسی شود. قوانین مربوط به ارز دیجیتال در کشورها متفاوت و در حال تغییر است؛ آن‌ها را از منابع رسمی بررسی کنید. عددها و سناریوها فرضی‌اند. پیش از هر تصمیم با متخصص مجاز مشورت کنید.